السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

319

تفسير الميزان ( فارسي )

پس يارى خدا ، رفتن به سوى خدا است و رفتن به سوى او همان يارى دين او است . و اما اينكه بعضى از مفسرين احتمال داده‌اند كه حرف « الى » در اينجا به معناى « مع - با » بوده كه معناى جمله چنين باشد : « با خدا چه كس ديگر هست كه يار من باشد » ، سخنى است كه هيچ دليلى بر آن ندارد و ادب قرآن هم با آن مساعدت نمىكند ، براى اينكه اين از ادب قرآن به دور است كه خدا را يك فرد عادى و بشرى قلمداد كند كه ابراهيم ع را يارى مىكند و ابراهيم ع به دنبال پيدا كردن يار دوم براى خود باشد ، ادب عيسى هم با اين تعبير نمىسازد ، ادبى كه از آيات قرآنى - هر جا كه وصف آن جناب را بيان مىكند - كاملا به چشم مىخورد ، علاوه بر اينكه جواب حواريين هم با اين احتمال نمىسازد ، چرا كه اگر اين احتمال درست بود آنها هم بايد جواب مىدادند : كه : « نحن انصارك مع اللَّه - مائيم ياور تو با خدا » ، ولى اينطور نگفتند : بلكه گفتند : « ما ياوران خدائيم » ( خواننده در اينجا بيشتر دقت كند ) . * ( « قالَ الْحَوارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصارُ اللَّه ، آمَنَّا بِاللَّه ، وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ » ) * كلمه « حوارى » به معناى كسى است كه از ميان همه مردم به آدمى اختصاص داشته باشد ، مىگويند : اصل آن « حور » است كه به معناى سفيدى خيلى زياد است ( و كانه حوارى فلان شخص كسى است كه مانند اسب پيشانى سفيد داراى نشان است و مردم او را به عنوان دوست و ياور وى مىشناسند ) . ولى در قرآن كريم جز در مورد خواص اصحاب عيسى ع ، استعمال نشده است . و جمله : * ( « آمَنَّا بِاللَّه » ) * به منزله تفسيرى است براى جمله : * ( « نَحْنُ أَنْصارُ اللَّه » ) * و مىفهماند كه منظور از اينكه گفتيم « ما انصار خدا هستيم » اين است كه به او ايمان آورديم و اين خود گفتار سابق ما را تاييد مىكند كه گفتيم جمله * ( « أَنْصارِي إِلَى اللَّه » ) * متضمن معناى سلوك و پيمودن طريقى است كه به سوى خدا منتهى شود ، براى اينكه ايمان خود طريق است و وقتى « ايمان » تفسير كننده نصرت باشد ، قهرا نصرت هم طريق مىشود ، و صحيح مىشود كه بگوئيم : نصرت خدا ، نصرت به سوى خدا است . در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه آيا مفاد آيه حكايت كننده آن مرتبه اولى است كه حواريين به عيسى ع ايمان آوردند يا آنكه قبلا ايمان داشته‌اند و در اينجا در اجابت دعوت عيسى ع براى چندمين بار گفته‌اند « آمنا » ؟ ، چه بسا بعضىها از آيه : « كَما قالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوارِيِّينَ مَنْ أَنْصارِي إِلَى اللَّه ؟ قالَ الْحَوارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصارُ اللَّه فَآمَنَتْ